بیژن زنگنه فردا (پنجشنبه یکم بهمنماه) در نخستین سفر خارجی خود پس از اجرای برجام، در صدر هیئتی به منظور دیدار با مسئولان نفتی سلطاننشین عمان، به این کشور سفر میکند.

- - , .

حمله انتحاری به منطقه دیپلماتیک کابل و در نزدیکی سفارت روسیه، چهار کشته و ۲۴ زخمی بر جای گذاشت.

- - , .

دولت ترکیه شرط آشتی با نظام حاکم بر مصر را لغو اعدام در حق سران رهبران اخوان المسلمین از جمله محمد مرسی رئیس جمهور برکنار شده این کشور اعلام کرد.

- - , .

سخنگوی وزارت امور خارجه عملیات تروریستی اخیر در شهر بهرود خیبر پاکستان که منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از دانشجویان دانشگاه باچاخان شد را محکوم کرد.

- - , .

وزیر خارجه روسیه، روز چهارشنبه در کنفرانس خبری گفت که با همتای آمریکاییاش توافق کرده است که آتشبس در سوریه گروه تروریستی جبههالنصره را شامل نمیشود.

- - , .

مقیمی گفت:طبق قانون بخشی از انتخابات آتی باید الکترونیکی برگزار شود و خلا قانونی در این زمینه وجود ندارد.

- - , .

اقدام به موقع ماموران ایستگاه مترو مانع از خودکشی یک مرد کم توان ذهنی که بر روی ریل قطار در ایستگاه مترو شهرک اکباتان ایستاده بود، شد.

- - , .

به گزارش «انتخاب»، «باراک اوباما، نخستین رییسجمهور رنگین پوست آمریکا سال آینده پس از پایان دو دور ریاست جمهوری، پلاک شماره 1600 خیابان پنسیلوانیای واشنگتن (کاخ سفید) را برای همیشه ترک خواهد کرد اما مقصد بعدی نخستین رییسجمهور رنگین پوست آمریکا (چهل و چهارمین رییسجمهور) کجاست؟

خبرگزاری فرانسه با پرسیدن این پرسش با انتشار گزارشی نوشت:

سابقه نشان داده است روسای جمهوری آمریکا به ندرت ممکن است پس از پایان دوران ریاستجمهوری در پایتخت بمانند.

جیمی کارتر پس از پایان یک دوره چهار ساله ریاست جمهوری به زادگاه خود، ایالت جورجیا بازگشت و رونالد ریگان نیز به کالیفرنیا رفت.

بیل کلینتون نیز در نیویورک زندگی جدیدی را آغاز و در آنجا بنیاد کلینتون را تاسیس کرد. این همان شهری بود که همسرش هیلاری نیز در آن فعالیت داشت و برای نخستین بار به عنوان سناتور از این ایالت به سنا راه یافت.

هیچکس هنوز دقیقا نمیداند پس از 20 ژانویه 2017 (تاریخ ترک کاخ سفید از سوی اوباما) شغل و مقصد و خانه بعدی رییسجمهوری آمریکا کجا خواهد بود.

برخی گمانهها حاکی است آنها (خانواده اوباما) ممکن است به " پالم اسپرینگز" و یا " هونولولو" یعنی جایی که زوج اوباما در آنجا سرمایهگذاری شخصی داشته و املاکی خریدهاند بروند اما هنوز رسما این موضوع قطعیت ندارد.

شخص اوباما به شهر شیکاگو متصل است؛ جایی که زندگی سیاسی و حرفهای خود را آنجا آغاز کرده است و در این شهر پیروزی بزرگی را پس از انتخابات نوامبر 2008 جشن گرفت. همچنین اینک بنیاد و کتابخانه اوباما در این شهر بادخیز آمریکا واقع شده است.

اوباما سال گذشته هنگام افتتاح کتابخانه اوباما در شیکاگو در سخنانی درباره این شهر گفت: "همه رشتههای زندگی من به شیکاگو برمیگردد و من در این شهر بود که به معنای واقعی کلمه مرد شدم. اینجا جایی است که برای نخستین بار با همسرم آشنا شدم و جایی است که فرزندان من به دنیا آمدند."

با این حال هنوز قطعی نشده است که شهر شیکاگو اقامتگاه بعدی خانواده اوباماست.

"پیتر اسلوین"، استاد دانشگاه نورث وسترن در حومه شیکاگو و نویسنده کتاب "زندگی میشل اوباما" دراینباره معتقد است: شیکاگو دیگر برای اقامت رییسجمهور آمریکا و خانواده اوباما کمی کوچک به نظر میرسد.

اوباما تاکنون برابر پرسشهای خبرنگاران درباره مقصد بعدی خانواده رییسجمهوری گفته است، به موقع با توجه به اولویتهای خانواده در اینباره تصمیمگیری خواهد شد.

اوباما در سال 2013 در مصاحبه با شبکه خبری ایبیسی آمریکا از این که خانوادهاش (میشل و مالیا و ساشا) به خاطر ملاحظات رییسجمهوری او برنامههای شخصی خود را تغییر داده و فداکاری میکنند، قدردانی کرد.

در اوایل سال 2017 و زمان ترک کاخ سفید از سوی اوباما و خانوادهاش، مالیا دختر بزرگ اوباما به دانشگاه خواهد رفت. او هماینک در دبیرستان خصوصی "سیدول فرندز" در واشنگتن تحصیل میکند.

اسلوین معتقد است شاید اوباما نیز همانند سلفش (بیل) کلینتون دست به اقدام بزرگی بزند و وارد گود نقشآفرینی در پلاتفرمی جدید شود. اسلوین در اینباره به خبرگزاری فرانسه گفت: دوستان خانواده اوباما انتظار دارند آنها در واشنگتن بمانند یا به نیویورک نقل مکان کنند.

از نظر اسلوین شهر نیویورک این امکان را برای خانواده اوباما فراهم میکند که در موقعیتی فعالتر (برای فعالیتهای آتیشان) ظاهر شوند. در حالی که شیکاگو کمتر این مزیت را دارد.

میشل اوباما که وکیلی حرفهای است امکان ورود به سیاست پس از پایان دوران ریاست جمهوری همسرش و تبدیل شدن به هیلاری کلینتون جدید در آمریکا را رد کرده است. اوباما چند هفته پیش در یک مصاحبه اعلام کرد: سه چیز در دنیا است که به طور کامل قطعیت دارد: مرگ، مالیات و عدم حضور میشل اوباما در آینده به عنوان نامزد ریاست جمهوری.

یک چیز برای اوباما حل شده است: این خانواده مشکل مالی خاصی نخواهند داشت. اوباما که خود دستی در قلم دارد انتظار میرود پس از پایان دوران ریاست جمهوری با نوشتن کتاب خاطراتش درآمد خوبی کسب کند.

"مارک آپدرگروف"، مورخ و مدیر کتابخانه لیندون جانسون در شهر آستن تگزاس در اینباره معتقد است: خاطرهنویسی سنتی رایج و مرسوم برای روسای جمهوری آمریکا به منظور کسب درآمد پس از پایان دوران ریاست جمهوری است.

علاوه بر آن "سخنرانی پولی" در آمریکا و دیگر کشورهای جهان نیز میتواند منبع درآمد خوبی برای روسای جمهور بازنشسته باشد.

فعالیتهای خیریه؟ دادگاه عالی؟

اوباما پیشتر گفته است که امیدوار است با جوانان در محلههای فقیرنشین شهرهای آمریکا که در آنجا نرخ ترک تحصیل، بیکاری و حبس بالاتر از جاهای دیگر است برای خلق "فرصت برابر" به معنای واقعی کلمه همکاری کند.

سابقه نشان میدهد در حالی که برخی روسای جمهوری آمریکا پس از پایان دوران ریاست جمهوری ترجیح دادهاند به گوشهای رفته و عزلت بگیرند اما برخی دیگر از آنها پس از دوران ریاست جمهوری مرحله دوم فعالیتهای خود را آغاز کردهاند.

جان کویینزی آدامز، رییس جمهوری اسبق آمریکا که در سال 1829 در انتخابات برای راهیابی مجدد به کاخ سفید شکست خورد، به کنگره بازگشت و تا پایان عمر فعالیت خود را در کنگره متمرکز کرد. او در جریان ماجرای لغو بردهداری فعالیتهای گسترده و سخنرانیهای فصیحی در کنگره داشت.

ویلیام هوارد تافت، رییس جمهوری اسبق آمریکا (1909 – 1913) نیز پس از پایان یک دوره ریاست جمهوری به عنوان رییس دادگاه عالی آمریکا به فعالیت مشغول شد.

آیا اوباما نیز که پیشتر رییس بخش حقوق هاروارد بوده و هنگام خداحافظی با کاخ سفید 55 ساله خواهد بود، تمایل به ورود به سیستم قضایی و دادگاه عالی آمریکا را خواهد داشت؟ او در اکتبر 2014 در مصاحبه با نیویورکر به این احتمال این گونه پاسخ داد: فکر میکنم سیستم قضایی برای من بیش از حد رهبانی است. من شش سال رییسجمهور بودهام و قرار است دو سال دیگر هم در این حباب باقی بمانم. به نظرم باید مدتی را بیرون از جایگاه ریاست جمهوری سر کنم.

با این حال تجربه دو رییسجمهور اسبق دموکرات آمریکا یعنی کارتر و کلینتون در تاسیس بنیادهایی جهانی و فعالیتهایی ورای مرزهای آمریکا به عنوان راهنما پیش چشم رییسجمهور آمریکاست.

برخی شایعات هم حاکی است اوباما ممکن است برای تدریس (در رشته حقوق) به دانشگاه کلمبیا یعنی همان محل تحصیلش در دهه 1980 برود.

او درباره علاقهاش به تدریس به نیویورکر گفته است: من تدریس را خیلی دوست دارم. دلم واقعا برای سروکله زدن با دانشجویان و کلاسهای درس تنگ شده است.

از نظر "مارک آپدرگروف" مورخ، تاریخ دهههای گذشته آمریکا نشان میدهد "فعالیتهای پس از دوران ریاست جمهوری" حتی میتواند تاثیری مثبت بر ترمیم وجهه روسای جمهوری آمریکا داشته باشد. او معتقد است: به نظر من روسای جمهور بازنشسته میتوانند در این مرحله با انجام فعالیتهایی میراث گذشته کارنامه کاری خود در کاخ سفید را ترمیم کنند.»

- - , .

«نواز شریف» نخست وزیر پاکستان اعلام کرد که ایران موافقت کرده است با مسئولان عربستان سعودی در پاکستان دیدار کند.

- - , .

عضو حقوقدان شورای نگهبان از مخالفت این شورا با برگزاری انتخابات الکترونیک خبر داد.

- - , .

پسر بانکدار ایرانیالاصلی که در مالزی به قتل رسیده قصد دارد تا پرونده قتل پدرش را به سازمان ملل ببرد.

- - , .

به گزارش «انتخاب»، امیرعباس سلطانی نماینده مردم بروجن با اشاره به بیش از 20 جلسه رسیدگی به پرونده بابک زنجانی در دادگاه گفت: معتقدم اگر رسیدگی به پرونده بابک زنجانی ،حداقل طبق کیفرخواست تنظیم شده پیگیری میشد نتایج بهتری به دست میآمد.

تریبون مٌفت

وی افزود: متاسفانه با در نظر گرفتن کیفرخواست مذکور، در مقاطعی مباحث دادگاه خارج از کیفرخواست پیگیری میشد که این مسئله باعث شد تا زنجانی تریبونی بدون هزینه بدست بیاورد و برخی مسئولین را مقصر فعالیتهای خود نشان دهد.

عضو کمیته پیگیری پرونده زنجانی در مجلس در ادامه متذکر شد: بابک زنجانی با به دست آوردن تریبون دادگاه به برخی مسئولین توهین کرد.

عوامل پشت صحنه

سلطانی در ادامه با انتقاد از احضار نشدن سایر افرادی که به نوعی در فعالیتهای زنجانی نقش داشتند، گفت: بدون شک این افراد از انگشتان دو دست هم بیشتر هستند که هنوز مشخص نیست چرا نامی از آنها در رسیدگی به پرونده زنجانی برده نمیشود.

وی افزود: معتقدم بدون محاکمه عوامل دخیل در پرونده زنجانی نمیتوان نتایجی را برای این پرونده متصور شد.

عضو کمیته پیگیری پرونده زنجانی در مجلس در ادامه با بیان اینکه باید ریشههای فساد در کشور خشکانده شود، تاکید کرد: اگر میخواهیم ریشههای فساد به درستی خشکانده شود، باید کسانی را که از رانت استفاده میکنند به درستی شناسایی کنیم، در غیر این صورت بنده معتقدم صرف محدود کردن پرونده مفاسد زنجانی به وی، نمیتواند این پرونده را به نتایج مطلوبی برساند.

مرد «دبه» !

سلطانی در ادامه با بیان اینکه اظهارات بابک زنجانی در دادگاه نشان داد که وی فردی قابل اعتماد نیست، تصریح کرد: بابک زنجانی مرد دبه کردن است و هیچ وقت به قولهای خود عمل نخواهد کرد.

وی با بیان اینکه زنجانی مسئولین را دست انداخته است، تاکید کرد: زنجانی همواره در رسیدگی به پروندهاش به دنبال صرف زمان و قهرمانسازی خود بوده است.

راستیآزمایی «زنجانی»

عضو کمیته پیگیری پرونده زنجانی در مجلس در ادامه با اشاره به برداشتن تحریمهای بانکی ایران و ادعای زنجانی مبنی بر بلوکه شدن حسابهای وی در گذشته گفت: زمانی بهانه زنجانی این بود که بر اثر تحریمها اموال و داراییهایش در بانکهای خارجی بلوکه شده است که امروز با برداشته شدن تحریمها دیگر بهانهای باقی نمیماند.

سلطانی تصریح کرد: زنجانی اگر ادعای راستگویی دارد، باید با برداشته شدن تحریم بدهیهای خود را به راحتی پرداخت کند، چرا که در حال حاضر مشکل تحریمها برطرف شده است و زمان، زمان راستی آزمایی زنجانی است.

ادعاهای احمقانه

سلطانی در ادامه با اشاره به اظهارات زنجانی درباره پرداخت بدهیاش با تحویل بشکه نفت به جای پول نفت اظهار داشت: این ادعا خندهدار ، مسخره و احمقانه است، چرا که وی زمانی هر بشکه نفت را 120 دلار به فروش رسانده و حالا قصد دارد با نفت 30 دلاری بدهی خود را پرداخت کند.

صبر دادگاه

عضو کمیته پیگیری پرونده زنجانی در مجلس با بیان اینکه از صبر و حوصله قوه قضائیه در رسیدگی به پرونده زنجانی تعجب میکنم، در پایان خاطرنشان کرد: امیدواریم صبر و حوصله دادگاه رسیدگی به پرونده زنجانی در مقطعی کم شده تا از این طریق نتایج بهتری حاصل شود.

- - , .

محمد غرضی کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری سال 92 در برنامه اینترنتی «دید در شب» اظهاراتی جنجالی بیان کرد.

به گزارش ایسنا، گزیده اظهارات غرضی به نقل از کانال تلگرامی «دید در شب» را در ادامه میخوانید:

* دولت متورم، دولت حلالی نیست.

* به من گفتند شما به نفع چه کسی میروید کنار، گفتم من در هیچ کدام از اینها نفعی نمیبینم.

* روحانی رای خاتمی، هاشمی و سیدحسن خمینی را به دست آورد.

* هزینهکردن برای جمعآوری رای را حرام میدانم.

* مملکتی که بیشترین اتومبیل گرانقیمت را دارد نباید 20 هزار کارتنخواب داشته باشد.

* همه از ترس رایآوردن یک نفر دیگر به روحانی رای دادند.

* جایگاه منطق در سیاست بسیار ضعیف است.

* حزب، نتیجه تعامل بین مردم نیست، نتیجه تعامل بین قدرتهاست.

* حزب موتلفه عقبه مرتبط با مردمی که انقلاب کردند، ندارد.

* طرح محسن رضایی برای تقسیم ایران، نظامیگری بود.

* «گلآقا» تمام هزینههایش را از من و مرحوم حبیبی درمیآورد.

* مطبوعاتی معروف در انقلاب نداشتیم.

* روزنامه برای کبابی خوب است.

* مطبوعات تابع قدرت سیاسی احزاب هستند.

* چهار دولت که بر سر کار آمدند همه آدمهای قبلی را بیرون کردند.

* مصلحت احزاب، مصلحت خویش است نه مصلحت امت.

* تمام دولتهای بعد از انقلاب سوبسیدی بودند.

* شعار دولت رفاه، خلاف شرع است.

* حاکمیت سیاسی ایران از زمان کوروش اقتدار بیشتری دارد.

* من رای نمیخواهم.

* خدابیامرز امام (ره) میخواست گاز مجانی بدهد.

انتهای پیام

- - , .

رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت که احتمالا قیمت نفت در لایحه بودجه 95 به شکل دو نرخی پیش بینی خواهد شد.

- - , .

مدیرکل نوسازی مدارس تهران ضمن تکذیب وجود فضای آموزشی رها شده در سطح تهران که به اماکن نامناسبی چون پاتوق معتادان تبدیل شده باشند گفت: تعداد اندکی مدرسه فرسوده تخلیه شده داریم که همگی محصور شدهاند و امکان سوء استفاده از آنها نیست.

- - , .

به گزارش «انتخاب»، به نقل از پایگاه اینترنتی کاخ سفید،خبرنگاری پرسید ما در روز یکشنبه متوجه شدیم آمریکا یک میلیارد وهفتصد میلیون دلار به دولت ایران پرداخت کرده است.آیا این مرتبط با توافق برای آزادی زندانیان آمریکایی بود؟

جاش ارنست گفت:این دقیقا نتیجه روند طولانی رسیدگی به ادعا در دیوان لاهه بود. در سال 1979 انقلاب ایران روی داد که موجب تیره شدن روابط ما گردید. قبل از این انقلاب،دولت آمریکا با دولت وقت ایران به توافق رسیده بود حدود چهارصد میلیون دلار تجهیزات نظامی به دولت ایران بدهد.

زمانی که انقلاب روی داد این تجهیزات به ایران داده نشد و ما پول ایران را نیز پس ندادیم. این پول در حساب توقیف شده قرار گرفت و ایرانی ها بیش از سی سال است که این ادعا را در لاهه مطرح کردند تا این چهارصد میلیون دلار را بدست آورند.

وی گفت: این راه حل که ما با آن موافقت کردیم به این صورت بود که چهارصد میلیون دلار را پس دهیم و همچنین یک میلیارد دلار به عنوان سود آن را پرداخت کنیم.علت این که این توافق بسیار خوبی برای مالیات دهندگان است این است که پرداخت سود پول می توانست بسیار بیشتر از این باشد.

ایرانی ها بدنبال پرداخت هفت تا هشت میلیارد دلار برای سود بودند و این نشان دهنده آن است که چگونه منافع مالیات دهندگان (آمریکایی) به خوبی با رسیدن به این توافق تامین شد.

خبرنگای پرسید وزارت امور خارجه آمریکا از پرداخت این پول به دولت ایران درست قبل از ترک هواپیمای حامل زندانیان آزاد شده آمریکایی خبر داد.آیا این کاملا اتفاقی بود؟

جاش ارنست گفت: ما به وضوح گفتیم این کاملا اتفاقی نبود.حقیقت این است فرصت های دیپلماتیک به وجود آمد.

خبرنگار گفت: پال رایان (رئیس مجلس نمایندگان آمریکا )گفته است این به نوعی باج دادن برای آزادی زندانیان بوده است.

جاش ارنست گفت: او اشتباه می گوید.حل موفقیت آمیز نگرانی های ما درباره برنامه هسته ای ایران فرصت های متعدد دیپلماتیک به وجود آورد که آمریکا از آنها استفاده کرد.

ما از این گشایش و تعامل بیشتر دیپلماتیک استفاده کردیم تا آزادی پنج شهروند آمریکایی را بدست آوریم که به صورت ناعادلانه در ایران در بازداشت بودند.

ما از این گشایش دیپلماتیک استفاده کردیم تا ادعای طولانی مدت مالی ایران علیه آمریکا را حل کنیم طوری که درنهایت میلیاردها دلار، شش تا هفت میلیارد دلار برای مالیات دهندگان آمریکایی صرفه جویی شده است.

بنابراین دولت دیپلماسی اصولی سختی را دنبال کرد که منجر به امنیت بیشتر برای مردم آمریکا و پیشبرد موثرترمنافع آمریکا به نسبت اقدام نظامی شد.

- - , .

سی ان ان در تحلیلی به بررسی عملکرد کلی باراک اوباما و جان کری در تقابل با کشورهایی نظیر ایران و کوبا پرداخت.

- - , .

اطلاعیه یک شرکت درباره استخدام زنان مغربی در عربستان با مزایای فریبنده، واکنش سفارت رباط در عربستان را به دنبال داشت.

- - , .

افراد مسلح به دانشگاهی در شمال غرب پاکستان حمله کردند و شماری کشته و زخمی برجای گذاشتند.

- - , .

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اظهار داشت سود داراییهای توقیف شده ایران بیشتر از اصل آن است.

- - , .

یکی از نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا با محکوم کردن اقدامات دیگر نامزد انتخابات، گفت ترامپ «نامزد جدی» برای ورود به کاخ سفید نیست.

- - , .

رییس شورای اروپا به کشورهای حوزه یورو هشدار داد که در صورت عدم تغییر تدابیر امنیتی در مرزها، احتمال فروپاشی شنگن وجود دارد.

- - , .

با این که مدارس ابتدایی دو روز تعطیل شد و محدودیت های ترافیکی اعمال شده بود، امروز هم هوا ناسالم برای گروه های حساس است.

- - , .

اسطوره پرسپولیسی ها یکی از حاضران در مراسم تشییع جنازه رضا احدی خواهد بود.

- - , .

هاشمی طبا گفت: در دولتهای نهم و دهم تخریب اقتصادی جامعه بهشدت رشد کرد، یعنی واحدهای صنعتی دچار مشکل شدند و واردات با وجود تحریمها بهشدت افزایش پیدا کرد.

- - , .

یک مسئول وزارت خارجه عربستان اعلام کرد که این وزارتخانه اسنادی با ارقام و تاریخ در اختیار دارد که سیاست خصمانه ایران طی 35 سال گذشته را نشان می دهد.

- - , .

با پایان یافتن فرصت شکایت داوطلبان رد صلاحیت شده یا احراز صلاحیت نشده مجلس، اکنون نوبت شورای نگهبان است که نشان دهد طبق قانون و با پرهیز از اعمال سلیقه یا گرایشهای جناحی به شکایات رسیدگی میکند و در بررسی صلاحیتهای داوطلبان بر مدار حق عمل مینماید.»

- - , .

معاون اجرایی و امور انتخابات شورای نگهبان با تاکید بر این که مساله صلاحیت ها قطعی نشده و بررسی ها در شورای نگهبان همچنان ادامه دارد، ملاک این شورا را عمل به قانون عنوان کرد و تاکید کرد که هیچ رایزنی رسمی با شورای نگهبان درباره موضوع رد صلاحیت ها انجام نشده است.

- - , .

مجلس نهم در واپسین ماههای عمر خود یکی از مهمترین کارهایی را که در دستور داشت به آستانه انجام رساند. دیروز در صحن علنی بهارستان کلیات طرح «جرم سیاسی» با ١٢٠ رأی موافق، ٢١ رأی مخالف و ٨ رأی ممتنع به تصویب رسید. طرحی که پس از گذشت ٣٦ سال از تصویب قانون اساسی، تکلیف بخش معطلمانده از اصل ١٦٨ این قانون را روشن میکند. براساس اصل ١٦٨ قانون اساسی «رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیأت منصفه در محاکم دادگستری صورت میگیرد. نحوه انتخاب، شرایط و اختیارات هیأت منصفه و تعریف جرم سیاسی را قانون براساس موازین اسلامی معین میکند». اگر جزئیات مصوبه دیروز مجلس در جلسات هفته آینده به تصویب برسد، نهتنها مصادیق جرمهایی که از این پس سیاسی تلقی خواهند شد...

روشن میشود، بلکه محکومان به جرائم سیاسی هم از مزایایی در دوران بازداشت و حبس خود برخوردار خواهند شد. براساس ماده اول این طرح، «هریک از جرائم مصرح در ماده ٢ این قانون، چنانچه با انگیزه اصلاح امور کشور، علیه مدیریت و نهادهای سیاسی یا سیاستهای داخلی یا خارجی کشور ارتکاب یابد، بدون آنکه مرتکب، قصد ضربهزدن به اصل نظام را داشته باشد، جرم سیاسی محسوب میشود».

کدام جرمها سیاسی هستند؟

جرائمی که مشمول این قانون میشوند هم در ماده دوم طرح، اینگونه تعریف شدهاند:

١- توهین و افترا به رؤسای سهقوه، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، معاونان رئیسجمهور، وزرا، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، نمایندگان مجلس خبرگان و اعضای شورای نگهبان، به واسطه مسئولیت آنها.

٢- توهین به رئیس یا نماینده سیاسی کشور خارجی که در قلمرو ایران وارد شده است با رعایت مفاد ماده ١٥٧ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات.

٣- جرائم مندرج در بندهای (د) و (ه) ماده ١٦ قانون فعالیت احزاب، جمعیتها، انجمنهای سیاسی و صنفی و انجمنهای اسلامی یا اقلیتهای دینی شناختهشده، مصوب ٧/٦/١٣٦٠

٤- جرائم مقرر در قوانین انتخابات خبرگان رهبری، ریاستجمهوری، مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی شهر و روستا به استثنای مجریان و ناظران انتخابات.

٥- نشر اکاذیب

جرمهایی که سیاسی محسوب نمیشوند

براساس ماده سوم این طرح، ارتکاب برخی از جرائم مشمول قانون جرم سیاسی نمیشوند. این جرائم در ماده ٣، اینگونه تبیین شدهاند:

مباشرت، مشارکت، معاونت و شروع به جرائم زیر جرم سیاسی مصوب نمیشود:

۱- جرائم مستوجب حدود، قصاص، دیات

٢- سوءقصد به مقامات داخلی و خارجی

٣- آدمربایی، گروگانگیری و سلب غیرقانونی آزادی احزاب

٤- بمبگذاری و تهدید به آن، هواپیماربایی و راهزنی دریایی

٥- سرقت و غارت اموال بیتالمال، ایجاد حریق و تخریب عمدی

٦- حمل و نگهداری غیرقانونی، قاچاق و خریدوفروش سلاح، موادمخدر و روانگردان

٧- رشاء و ارتشا، اختلاس، تصرف غیرقانونی در وجوه دولتی، پولشویی، اختفای اموال ناشی از جرم منظور

٨- جاسوسی و افشای اسرار

٩- تحریک مردم به تجزیهطلبی، جنگ و کشتار و درگیری

١٠- اختلال در دادهها یا سامانههای رایانهای و مخابراتی به کار گرفته شده برای ارائه خدمات ضروری عمومی یا حاکمیتی

١١- کلیه جرائم علیه عفت و اخلاق عمومی اعم از جرائم ارتکابی بهوسیله سامانههای رایانهای یا مخابراتی یا حاملهای داده یا غیر از آن

به جرائم سیاسی چگونه رسیدگی خواهد شد

از نکات مهم این قانون، به رسمیت شناختهشدن جرائم سیاسی است. موضوعی که باعث میشود، پس از این متهمان سیاسی براساس اصل ١٦٨ قانون اساسی، در دادگاههایی با حضور هیأت منصفه، محاکمه شوند. ماده ۴، طرحی که دیروز در مجلس به تصویب رسید دراینباره میگوید: «نحوه رسیدگی به جرائم سیاسی و مقررات مربوط به هیأت منصفه مطابق قانون آیین دادرسی کیفری است». درباره اینکه چه مرجعی تشخیص میدهد جرم فرد متهم، سیاسی است یا غیرسیاسی، ماده ٥ این طرح اینگونه مقرر کرده است: «تشخیص سیاسیبودن اتهام با دادسرا یا دادگاهی است که پرونده در آن مطرح است. متهم میتواند در هر مرحله از رسیدگی در دادسرا و تا پایان جلسه اول دادرسی در دادگاه نسبت به سیاسیبودن اتهام ایراد کند. مرجع رسیدگیکننده طی قراری در این مورد اظهار نظر مینماید. شیوه صدور و اعتراض به این قرار تابع مقررات آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری است».

امتیازات مشمولان جرم سیاسی

شاید بتوان یکی از مهمترین بخشهای مصوبه دیروز مجلس را امتیازاتی دانست که در صورت تصویب و تأیید نهایی، این قانون، افرادی را که جرم سیاسی دارند، از آنها بهرهمند خواهند شد. براساس ماده ٦ این طرح موارد زیر درباره متهمان و محکومان جرائم سیاسی اعمال میشود:

١- مجزابودن محل نگهداری از مجرمان عادی، در مدت بازداشت و حبس

٢- ممنوعیت پوشاندن لباس زندان در دوران بازداشت و حبس

٣- ممنوعیت اجرای مقررات ناظر به تکرار جرم

٤- غیرقابل استردادبودن مجرمان سیاسی

٥- ممنوعیت بازداشت و حبس بهصورت انفرادی بهجز در مواردی که مقام قضائی بیم تبانی بدهد و آن را برای تکمیل تحقیقات ضروری بداند، لکن درهرحال مدت آن نباید بیش از ۱۵ روز باشد

٦- حق ملاقات و مکاتبه با بستگان درجه اول در مدت حبس و حق دسترسی به کتب، نشریات، رادیو و تلویزیون در مدت حبس

برخی خلأها

هرچند نفس تصویب طرحی برای بهرسمیتشناختن جرم سیاسی در ایران، گامی مهم و قابلتأمل است، اما همچنان در برخی از بندهای مصوبه اخیر مجلس، نقاطی وجود دارد که طراح این طرح هم در گفتوگو با «شرق»، واردبودن ایراد به آنها را تأیید میکند. ابوالفضل ابوترابی، نماینده نجفآباد و تیران و از اعضای کمیسیون قضائی و حقوقی مجلس نهم که طراح اصلی طرح جرم سیاسی بود، روز گذشته و پس از تصویب کلیات طرح، به «شرق» گفت: «اصل تصویب این طرح، در رژیم حقوقی ما اتفاق جدیدی است و ما در این سالها برای رسیدن به طرح نهایی، جلسات زیادی با مسئولان سه قوه و استادان و کارشناسان برگزار کردیم و حتی در یکی از جلسات نزدیک بود دو نفر از استادانی که با هم اختلافنظر داشتند، درگیر شوند!» او تصریح میکند که چون این قانون برای اولینبار تصویب شده و تابهحال آزمایش نشده، خالی از ایراد و اشکال نخواهد بود؛ اما باید اجرا شود تا در ادامه مسیر، رشد کند و به تکامل برسد و ایرادهای احتمالی آن در عمل مشخص و برای رفع آنها چارهاندیشی شود. این همان نکتهای است که مجید انصاری هم وقتی دیروز بهعنوان معاون پارلمانی رئیسجمهوری پشت تریبون قرار گرفت تا نظر دولت را درباره طرح بیان کند، به آن اشاره کرد. انصاری با ذکر این نکته که نظر دولت درباره اصل این مسئله مثبت است، گفت: «بهتر بود با همکاری سه قوه، قانونی جامعتر تدوین میشد، البته این قانون وقتی اجرا شود، اشکالات آن شناسایی و بعد تکمیل میشود». یکی از ایرادهایی که به نظر میرسد ممکن است در اجرای این طرح به وجود بیاید، تشخیص این موضوع است که جرم با «قصد ضربهزدن به اصل نظام» به وقوع پیوسته است، زیرا اگر دادگاه تشخیص دهد انگیزه مجرم، ضربهزدن به اصل نظام بوده، جرم با عنوان سیاسی بررسی نمیشود و عناوینی مانند جرم امنیتی خواهد یافت. ابوترابی، دراینباره به «شرق» میگوید: «اختلاف سلیقه و تفاوت نظر و آرا در زمینه همه جرمها در محاکم جمهوری اسلامی وجود دارد و به همین دلیل ممکن است برای یک جرم، در دو دادگاه، دو رأی مختلف صادر شود و این منحصر به جرم سیاسی نیست. درباره بقیه جرائم هم همین الان فکر میکنید به چه دلیلی رأی برخی پروندهها نقض میشود؟ علت این است که درباره یک پرونده واحد، نظر قاضی تجدیدنظر با نظر قاضی بدوی متفاوت است. به همین شکل هم ممکن است برخی از جرائم را یک قاضی سیاسی تشخیص ندهد و بعد از اعتراض متهم و رسیدگی در مرجع قضائی، مشخص شود این جرم مشمول عنوان سیاسی بوده است. بنابراین، مهم اصل به رسمیت شناختهشدن جرم سیاسی بود که ما سعی کردیم با رفع همه ١٨ ایرادی که شورای نگهبان به مصوبه مجلس ششم گرفته بود، زمینه را برای تأیید قانون در شورای نگهبان فراهم کنیم».

*شرق

- - , .

برداشت اول:

تنش بین ایران و عربستان در هفته های اخیر به اوج خود رسیده است و به قطع کامل روابط دو کشور برای دومین بار بعد از پیروی انقلاب اسلامی انجامید. قطع روابط قبلی دو کشور در سال 1988 و در اثر پس لرزه های کشتار حاجیان ایرانی در سرزمین وحی رخ داد، ولی این بار به نظر می رسد که اختلافات عمیق تر و ریشه دارتری به این جدایی قطعی سیاسی انجامیده است. مقالات و تحلیل های زیادی در روزهای گذشته در رسانه های ایران و جهان درباره این اتفاق مهم نگاشته شده و ابعاد مختلف موضوع را از دیدگاه دو کشور و معادلات منطقه ای بررسی کرده اند. با این حال جای یک عامل مهم و تعیین کننده در این تحلیل ها خالی است. جعبه سیاهی به اسم روابط آمریکا و عربستان به ویژه بعد از فوریه 2011. نگاه های معدودی هم که موضوع را از این جهت مورد توجه قرار داده اند، تمرکز یا تعمق کافی را به ابعاد این موضوع نداشته اند. عمدتا این نگاه ها در دو طیف متضاد می توان خلاصه کرد: یا عربستان را کشوری آمریکایی تصور کرده اند که تمامی اعمالش به دستور و در چارچوب نقشه کلان تر آمریکایی اجرا می شود و یا عربستان و آمریکا را مقابل هم دانسته اند که کارشان به دشمنی کشیده است و یا این که کشوری مثل ایران به تدریج و بعد از اجرایی شدن برجام، جای انتخاب های سنتی آمریکا در حوزه خلیج فارس و به ویژه عربستان را در منطقه می گیرد. به نظر می رسد هر دوی این تحلیل ها واقعیت های بزرگی را نادیده می گیرند و نیاز به بررسی های بیشتری در این زمینه است.

اولین نکته ای که باید توجه داشت این است که برخلاف تصورات دسته دوم، عربستان سعودی کماکان یک متحد مهم برای آمریکاست و به نظر نمی رسد این وضعیت تا مدت ها تغییری کند یا حداقل آمریکا تمایلی به چنین تغییری داشته باشد. البته قطعا هر دو کشور در این اتحاد انتظاراتی از هم دارند که اختلاف دیدگاه های عمده ای در برخی مسائل منطقه ای بینشان ایجاد می کند که به این موارد خواهیم پرداخت، ولی به هر حال نباید درباره ماهیت روابط دو کشور تردیدی نمود. اصولا روابط کشورها و از جمله میزان دوستی و دشمنی آنها در سه سطح قابل بررسی هستند: ماهیت، رفتار و مواضع. مهمترین سطح از این سطوح سه گانه سطح ماهیت است که به نظر می رسد روابط آمریکا و عربستان از دهه 1930 تا کنون، ماهیتا روابطی راهبردی بوده است.

سطح دوم سطح رفتار است که به معنی هماهنگی یا ناهماهنگی در رفتار و خشنودی یا ناخشنودی از رفتار طرف مقابل در برخی موضوعات خاص است. به نظر می رسد مهمترین نارضایتی و اختلافات دو کشور در این سطح تعریف می شود. سطح سوم هم اختلاف در مواضع است که به نظر می رسد چنین اختلافاتی نسبت به دو سطح قبلی قابل تحمل تر یا حلشان محتمل تر باشد. هرچند دو کشور سعی کرده اند در این سطح خویشتن داری کنند و اختلافات یا گلایه های خود از همدیگر را به رسانه ها نکشانند، با این حال موضوعات مختلفی از اختلافات سطح دوم یعنی سطح رفتاری برخی اوقات در مواضع دو کشور نیز بروز و ظهور می یابد.

ماهیت و رفتار در روابط آمریکا و عربستان

اولین موضوع ماهیت روابط دو کشور امریکا و عربستان است. ماهیت روابط دو کشور، به عنوان دو متحد راهبردی از دهه 1930 کمابیش ثابت بوده است و از معادله نفت در برابر امنیت تبعیت کرده است. معادله نفت در برابر امنیت بطور عملی در سال 1932 با تاسیس شرکت آرامکو (شرکت نفتی عرب-آمریکا) آغاز شد. این رابطه در سال 1945 و پس از امضای توافقی بین ملک عبدالعزیز و روزولت رسمیت یافت. اساس این معادله به این صورت تعریف شده است که عربستان امنیت نفت وارداتی آمریکا را تضمین می کند و در مقابل آمریکا امنیت عربستان را تامین می نماید. i

این معادله در دهه های گذشته دچار تحولاتی شده است که عمدتا شامل اختلافاتی در نحوه اجرای آن بوده است و به گلایه ها یا اختلاف دیدگاه هایی در مورد نحوه رفتار کشور مقابل انجامیده است. در سال 1960 با تاسیس اوپک روابط عربستان و آمریکا دچار تنش شد و به تعطیلی پایگاه هوایی آمریکا در ظهران در سال 1961 انجامید. متعاقب آن تحریم نفتی ۱۹۷۴-۱۹۷۳ در پی جنگ اعراب و رژیم صهیونیستی و همینطور در اختیار گرفتن کنترل کامل آرامکو توسط عربستان این معادله را با چالش هایی مواجه کرده است. هرچند بعد از 1975 تنش های دو کشور در عرصه انرژی به شدت دهه شصت و هفتاد نبوده است، با این حال این رابطه عاری از تنش های سیاسی نبوده است و به همین خاطر استقلال انرژی همواره یکی از اولویت های امنیت ملی آمریکا بوده است. به عنوان مثال موسسه RAND وابسته به نیروی دریایی آمریکا در سال 2009 گزارش جامعی در این رابطه تهیه کرده است و علاوه بر تنش های سیاسی بر نقش احتمالی تروریست ها در توانایی به خطر انداختن جریان نفت وارداتی آمریکا در مناطق مختلف جهان و به ویژه خاورمیانه و عربستان پرداخته است. ii

همین تنش ها و نگرانی ها باعث شده است آمریکا به فکر تغییراتی در راهبرد سیاست خارجی خود در خاورمیانه بیفتد که تغییر نسبی در ماهیت روابط با عربستان و معادله نفت در برابر امنیت یکی از موارد آن است. به همین خاطر افزایش تولید نفت صخره ای1 و استقلال آمریکا از واردات نفت خام به ویژه از خلیج فارس، سال هاست یکی از نقاط مهمی است که صنعت نفت آمریکا را به سیاست خارجی این کشور پیوند می زند. این موضوع یکی از ملزومات اصلی برای اجرای سیاست گردش به شرق2 به عنوان یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه و شرق دور را شکل می دهد. مطابق این راهبرد، آمریکا از تمرکز بر خاورمیانه کاسته و بخش عمده ای از توجه و نیروهای نظامی خود را به سمت دریای چین برای مهار تهدیدات اژدهای زرد گسیل خواهد کرد. البته در این راهبرد تمرکز و حضور در خلیج فارس به منظور تضمین امنیت انرژی متحدین آمریکا و کنترل بر شریان حیاتی نفت خلیج فارس کماکان ادامه می یابد و نمی توان آن را یک تحول عمده و صد درصدی در معادله نفت در برابر امنیت دانست، ولی به هر حال کاهش حضور و تمرکز آمریکا بر سایر مناطق خاورمیانه مستلزم عدم آسیب پذیری آمریکا از سایر تحولات پیچیده خاورمیانه نظیر اتفاقاتی است که به تحریم نفتی اوپک در سال 1973 انجامید و در عمل برخی سیاست های آمریکا در منطقه را گروگان معادلات سیاسی منطقه خاورمیانه نمود. این موضوع یکی از انگیزه های اصلی سیاسی سرمایه گذاری هنگفت در پروژه نفت صخره ای و قبول هزینه های محیط زیستی و مادی آن بوده است. اثر روانی تبدیل آمریکا از یک گروگان معادلات نفتی به یک ابرقدرت در حوزه انرژی دارای دستاوردهای سیاسی است که دولتمردان آمریکا سعی خواهند کرد از این برگه در معادلات خاورمیانه ای خود و به ویژه روابط با عربستان بهره برداری لازم را بنمایند.

بیداری اسلامی و اختلاف سلیقه آمریکا و عربستان

نکته دیگر دور جدید تنش های آمریکا و عربستان بعد از فوریه 2011 و ظهور بیداری اسلامی و دومینوی انقلاب های عربی در خاورمیانه است که سطحی از اختلاف سلیقه شدید بین دو کشور در آن بروز و ظهور یافت که شدت آن در طول زمان و مناطق مختلف متفاوت بود. عربستان به شدت معتقد به اتخاذ سیاست مشت آهنین در برخورد با این انقلاب ها در کل خاورمیانه بود، در حالی که آمریکا ترجیح می داد از مدل برخورد با انقلاب های آرام نظیر انقلاب 1989 اندونزی استفاده کند که راس نظام تغییر می کرد، ولی نهادهای نظامی و مدنی کماکان حفظ می شد. این اختلافات و میزان پایبندی هر دو کشور در طول زمان تغییراتی را شاهد بوده است و بطور کلی در مناطقی مانند مصر، ایران، سوریه و بحرین شدید تر و در مناطقی مانند لیبی، اردن و لیبی کمتر بوده است. و یا اختلافات تا قبل از کودتای سیسی در مصر یا سرکوب جنبش های مردمی در بحرین توسط نیروهای عربستانی شدیدتر و بعد از این اتفاقات کاهش یافته است و بالعکس در یمن بعد از تداوم جنگ بی ثمر در این کشور افزایش نسبی یافته است. اگر بخواهیم دقیق تر به موضوع نگاه کنیم باید حوادث اواخر ژانویه و اوایل فوریه 2011 را با دقت بیشتری بررسی کنیم. بلافاصله بعد از شدت گرفتن اعتراضات مردمی و ظهور بیداری اسلامی در تونس و مصر در اواخر ژانویه و اوایل فوریه، یک موضوع ذهن مقامات غربی و عربی را مشغول نمود و آن عبارت بود از جلوگیری از ظهور یک انقلاب اسلامی جدید در مصر، عربستان و در درجه بعدی اردن. همانگونه که گفته شد مقابله شدید و سرکوب این جریانات و یا مماشات ظاهری با انقلابیون اساس دو نگاه تفاوت دولت های عربستان و آمریکا را به موضوع تشکیل می داد.

اولین تماس دو کشور در این رابطه 30 ژانویه 2011 رخ داد. در این روز اوباما، رئیس جمهور آمریکا که از این ناآرامی ها در خاورمیانه نگران شده بود، طی تماسی تلفنی با ملک عبدالله، پادشاه وقت عربستان، خواستار انجام برخی اصلاحات در داخل عربستان شد که با استقبال پادشاه عربستان مواجه شد.iii با این حال ظاهرا در روزهای آتی، هیات حاکمه عربستان تغییر موضع داد و با تمام قوا به دنبال متقاعد کردن آمریکا برای اتخاذ سیاست مشت آهنین در قبال این تحولات گردید و خود نیز در داخل و خارج عربستان تا امروز همین سیاست را دنبال کرده است. به دنبال اعلام رسمی دولت آمریکا مبنی بر لزوم ترک قدرت توسط حسنی مبارک در مصر، ملک عبدالله در تماسی تلفنی با رئیس جمهور آمریکا خواستار شدت عمل در مصر برای حفظ مبارک در مصر حتی به قیمت تیراندازی به تظاهرکنندگان شد.iv وی به صراحت گفت که حتی به قیمت تیراندازی و کشتار معترضین در مصر مبارک می بایست در قدرت حفظ شود. متعاقب این تماس تلفنی تلاش های دیپلماتیک عربستان و امارات افزایش شدیدی یافت و روزانه دیپلمات های این دو کشور در واشنگتن، راهی وزارت امور خارجه آمریکا و سایر نهادهای تصمیم ساز و تصمیم گیر در آمریکا شدند تا سیاست اعلام شده آمریکا در قبال مبارک را تغییر دهند و به ظاهر توفیقاتی نیز داشتند، از جمله خانم هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه وقت آمریکا در تاریخ 10 فوریه از امکان تداوم حکومت مبارک صحبت کرد که با مخالفت رییس جمهور آمریکا مواجه شد.v

بطور کلی اکثر متحدین عربستان و از جمله شخص رئیس جمهور آمریکا به کارایی سیاست مشت آهنین به دیده تردید می نگریستند. روز 11 فوریه مبارک در مصر سقوط کرد و باعث ایجاد موجی از ناآرامی در کشورهای حوزه خلیج فارس گردید که زنجیروار ادامه داشت. 14 فوریه جمعه خشم در بحرین و سرکوب بی رحمانه مخالفین در حیات خلوت عربستان موجی از نگرانی را در کشورهای شبه جزیره عربستان ایجاد کرد. روز 15 فوریه، کارن الیوت هاوس، خبرنگار روزنامه وال استریت ژورنال در ریاض گزارشی تکان دهنده از وضعیت معیشتی مردم عربستان ارائه نمود و پیش بینی کرد مقصد بعدی انقلاب های عربی، عربستان سعودی خواهد بود. بنا به گزارش وال استریت 40 درصد مردم عربستان زیر خط فقر زندگی می کنند، هفتاد درصد توانایی خرید واحد مسکونی ندارند، بیکاری با توجه به فقر آموزشی و رقابت با نیروی کار خارجی بسیار بالاست و بیش از هفت هزار شاهزاده سعودی تمام منابع اقتصادی و سیاسی را بین خود تقسیم کرده اند.vi متعاقب این گزارش در تاریخ 23 فوریه، دولت عربستان یک کمک رفاهی مستقیم ده میلیارد دلاری را برای التیام موقت این وضعیت اعلام کرد و سپس برنامه ای تکمیلی و 93 میلیارد دلاری اعلام گردید. با این حال این تمهیدات تاثیر چندانی بر کاهش ناآرامی ها نداشت. 11 مارس جمعه خشم در عربستان، بحرین، کویت و یمن اعلام و تظاهرات بزرگی علیه تبعیض و بی عدالتی در این کشورها برگزار شد. در تاریخ 15 مارس نیروهای عربستان و امارات وارد بحرین شدند و به سرکوب بی رحمانه مردم بحرین در چارچوب سیاست مشت آهنین خود پرداختند. روز 19 مارس نیروهای عربستان در جمعه ای خونین در یمن 53 نفر را کشتند و عده زیادی را مجروح نمودند. این حرکات انفعالی و خشن ادامه داشت تا این که تظاهرات 18 آوریل 2011 در حمص سوریه همچون هدیه ای به عربستان برای انحراف افکار عمومی جهانی از اوضاع آشفته خود به کمک حکام این کشور آمد. از آن تاریخ به بعد همواره حکام سعودی سعی کرده اند با دمیدن به میدان جنگ سوریه، مجالی برای سرکوب مخالفان در داخل برای خود فراهم کنند. موضوع ایران و تلاش آمریکا برای حصول به توافق با ایران در موضوع هسته ای نیز محور دیگری از اختلافات دو کشور به ویژه بعد از سال 2011 بوده است.

اوج این اختلافات در مقاله سفیر عربستان در لندن در روزنامه نیویورک تایمز به تاریخ 10 دسامبر 2013 نمایان گردید.vii در این تاریخ وی علنا از سیاست های آمریکا حول سه محور سوریه، مصر و ایران به شدت انتقاد می کند و آمریکا را تهدید می کند که تا به امروز سیاست عربستان همراهی و رعایت امریکا بوده است، ولی از این تاریخ به بعد، عربستان راه خود را خواهد رفت و منتظر کسی نخواهد ماند. چند روز قبل از این تهدید بی سابقه، سفارت ایران در بیروت منفجر می شود. همزمان نیروهای تکفیری در سوریه، عراق و لبنان به شدت تقویت می شوند. چندماه بعد از این مقاله کودتای ژنرال سیسی در مصر باعث سرنگونی محمد مرسی می شود که اعتراض آمریکایی ها را در پی داشت. سپس شاهد سقوط موصل توسط داعش و ناآرامی های شدید در عراق علاوه بر سوریه بودیم. حتی جنگ یمن که ظاهرا ابتدا با چراغ سبز و موافقت آمریکا شروع شد، در ادامه و مشاهده شیوه عمل ناکارآمد نیروهای عربستانی با مخالفت هایی از سوی آمریکا مواجه شد. از همه این ها مهمتر، ناکامی عربستان از خرابکاری در مذاکراتی بود که به حصول به برجام در جولای 2015 انجامید و تداوم خرابکاری ها برای عدم تصویب آن در کنگره خشم دولت عربستان را برانگیخت و سرانجام تلاش ناکام عربستان برای وارد کردن آمریکا به اتحادیه ای نظامی در خلیج فارس که اوج اختلافاتش را در فوریه 2015 در اجلاس کمپ دیوید نشان داد.

بطور خلاصه ماهیت روابط عربستان و آمریکا کماکان بر اساس معادله نفت در برابر امنیت ادامه دارد و به نظر می رسد تا دهه ها ادامه خواهد یافت، ولی این به معنی انکار اختلافات عمیق دو کشور در دو حوزه رفتار و مواضع نیست. واقع بینی در مورد این اشتراکات و اختلافات در زمانی که اختلافات ایران و عربستان به اوج خودش بعد از حوادث مربوط به اعدام شیخ نمر رسده است، ضروری است.

1 Shale gas

2 Pivot to East

i نگاه کنید به:

Khalidi, R. (2009). Swing Crisis. Boston: Beacon Press Book

ii http://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/monographs/2009/RAND_MG838.pdf

iii http://iipdigital.usembassy.gov/st/english/texttrans/2011/01/20110112093355su0.5224224.html

iv http://www.nytimes.com/2011/03/15/world/middleeast/15saudi.html?_r=0

v http://www.nytimes.com/2011/02/13/world/middleeast/13diplomacy.html?pagewanted=all

vi http://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704657104576142452195225530

vii http://www.nytimes.com/2013/12/18/opinion/saudi-arabia-will-go-alone.html?_r=0

- - , .